ทำไมคนไทยอยากมีลูก…แต่เลือกไม่มีลูก?

ค่าใช้จ่ายเลี้ยงลูกสูงขึ้น แต่รายได้ไม่ได้โตตาม

ไม่ใช่แค่ “ค่าเลี้ยงลูก” แต่เริ่มตั้งแต่ ค่าที่อยู่อาศัย อาหาร การเดินทาง การศึกษา และค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันของครอบครัว

ข้อมูล สสช. ปี 2568 พบว่า

รายได้เฉลี่ยครัวเรือน 28,308 บาท/เดือน

ค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 22,420 บาท/เดือน

หนี้สินเฉลี่ย 153,038 บาท/ครัวเรือน

“ไม่ใช่ไม่อยากมีลูก แต่ยังไม่มั่นใจว่าเลี้ยงเขาให้ดีได้”

ที่มา: สำนักงานสถิติแห่งชาติ การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2568

ไม่ใช่ไม่อยากมีลูก แต่ยังไม่มั่นใจว่าเลี้ยงเขาให้ดีได้

การตัดสินใจมีลูกไม่ได้มองเฉพาะเงินเดือน แต่รวมถึง บ้าน งาน ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และภาระหนี้

เมื่อครัวเรือนยังต้องรับภาระค่าใช้จ่าย การมีสมาชิกเพิ่มอีกคนจึงหมายถึง ต้นทุนระยะยาวที่เพิ่มขึ้น ทั้งอาหาร การศึกษา สุขภาพ และที่อยู่อาศัย

กรมอนามัยยังระบุถึง ค่าเลี้ยงดูบุตรที่สูงขึ้น และการที่พ่อแม่ต้องออกไปทำงานจนไม่มีคนช่วยเลี้ยงดูบุตร เป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการมีบุตรน้อยลง

“อยากมีลูก แต่ต้องมั่นใจว่าเลี้ยงเขาให้เติบโตอย่างมีคุณภาพได้”

ที่มา: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

อยากมีลูก แต่กลัว “งานพัง–รายได้หาย”

การมีลูกกระทบชีวิตการทำงาน โดยเฉพาะผู้หญิง ตั้งแต่ การตั้งครรภ์ การคลอด ไปจนถึงการดูแลลูกเล็ก

ภาครัฐมีระบบสิทธิประโยชน์เกี่ยวกับการคลอดและการหยุดงานเพื่อคลอด เช่น ผู้ประกันตนมีสิทธิ ค่าคลอดบุตรและเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตร ตามเงื่อนไขของสำนักงานประกันสังคม

แต่ประเด็นใหญ่กว่าคือ…

“หลังคลอดแล้วใครเลี้ยง?”

เพราะการกลับไปทำงาน ไม่ได้แปลว่าภาระการดูแลลูกหายไป

* ลูกป่วย ใครต้องหยุดงาน?

* หลังหมดช่วงลา ใครดูแล?

* ถ้าไม่มีปู่ย่าตายายช่วย ใครรับภาระ?

* ค่าเนิร์สเซอรี่หรือพี่เลี้ยงไหวหรือไม่?

ที่มา: สำนักงานประกันสังคม / กรมอนามัย

การไม่มีลูก ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องการครอบครัว แต่อาจหมายถึง ยังไม่เจอความสัมพันธ์ที่พร้อมสร้างครอบครัว

คนจำนวนหนึ่งอาจไม่ได้ปฏิเสธการมีลูก แต่กำลังชั่งน้ำหนักว่า หากมีลูกแล้ว จะสามารถให้ทั้งเวลา การดูแล การศึกษา และคุณภาพชีวิตที่ดีได้หรือไม่

ขณะที่ อนามัยโพล กรมอนามัย สำรวจหญิงไทย 404 คน พบว่า

63% ต้องการมีบุตร

29% ไม่ต้องการมีบุตร

8% กำลังตั้งครรภ์

ผลสำรวจยังสะท้อนความต้องการมาตรการสนับสนุน เช่น เงินอุดหนุนเลี้ยงดูบุตร และการเพิ่มวันลาคลอดพร้อมได้รับเงินเดือนเต็ม

“ความอยากมีลูกอาจยังอยู่ แต่ความพร้อมในการมีลูกกำลังหายไป”

ที่มา: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข — อนามัยโพล