เช็กให้ชัวร์ก่อนรับเงิน! เปิดคู่มือ 3 สเต็ปง่ายๆ แยกธนบัตรจริงหรือปลอม

ในชีวิตประจำวันที่มีเงินหมุนเวียนผ่านมือเรานับไม่ถ้วน หลายคนอาจละเลยการสังเกตจนกลายเป็นช่องว่างให้กลุ่มมิจฉาชีพนำ "ธนบัตรปลอม" มาแทรกซึมเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ ซึ่งความเสียหายไม่ได้ตกอยู่กับใครที่ไหน แต่เป็นตัวเราเองที่สูญเสียรายได้ไปฟรีๆ

การจะแยกแยะธนบัตรจริงออกจากกระดาษพิมพ์สีธรรมดานั้น ไม่จำเป็นต้องใช้เครื่องมือพิเศษราคาแพง เพียงแค่ความช่างสังเกตและอาศัยหลักการตรวจสอบที่ถูกต้องเพียงไม่กี่วินาที ก็สามารถป้องกันตัวเองจากการเป็นเหยื่อได้แล้ว โดยจุดสังเกตหลักที่ควรให้ความสนใจมีดังนี้ สัมผัส ยกส่อง และพลิกเอียง​ และเพื่อความมั่นใจควรตรวจสอบอย่างน้อย 3 จุดขึ้นไป

สัมผัส

1. เนื้อกระดาษ

-กระดาษธนบัตร

ทำจากกระดาษที่มีใยฝ้ายเป็นส่วนป​ระกอบหลัก จึงมีความแกร่ง ทนทาน และไม่ยุ่ยง่าย เมื่อจับสัมผัสจะให้ความรู้สึกแตกต่างจากกระดาษทั่วไป 

-ธนบัตรพอลิเมอร์

 วัสดุพอลิเมอร์ เป็นพลาสติกชนิดพิเศษ มีการเคลือบผิว และมีความเหนียวแกร่ง ที่ทนทาน ใช้งานได้นาน และปลอมแปลงได้ยากขึ้น 

2. ลายพิมพ์เส้นนูน

-ลายพิมพ์เส้นนูน

เกิดจากการพิมพ์โดยใช้แม่พิมพ์ที่มีร่องหมึกลึกและใช้แรงกดพิมพ์สูง หมึกพิมพ์จึงนูนขึ้นมาจากเนื้อกระดาษ ภาพและลายเส้นที่ได้จึงมีรายละเอียดคมชัด ซึ่งใช้ในการพิมพ์พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ คำว่า "รัฐบาลไทย" ตัวอักษรและตัวเลขแจ้งชนิดราคา เมื่อสัมผัสด้วยปลายนิ้วมือ ​จะรู้สึกสะดุด 

ยกส่อง

3. ลายน้ำ

-ลายน้ำ

เป็นส่วนหนึ่งในเนื้อกระดาษ เกิดขึ้นจากขั้นตอนการผลิตกระดาษโดยใช้กรรมวิธีพิเศษที่ทำให้เนื้อกระดาษมีความหนาบางไม่เท่ากันจนเกิดเป็นภาพตามต้องการ ลายน้ำในธนบัตรไทยเป็นพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อยกส่องกับแสงสว่างจะเห็นได้อย่างชัดเจนทั้งด้านหน้าและด้านหลังของธนบัตร นอกจากนี้ ลายน้ำยังมีตัวเลขชนิดราคารูปลายไทยที่โปร่งแสงเป็นพิเศษ

-ภาพเงาพระบรมสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีลักษณะคล้ายลายน้ำ มองเห็นได้ชัดเจนทั้งสองด้าน เมื่อยกธนบัตรส่องกับแสงสว่าง

4. ช่องใส

ช่องใส (ธนบัตรพอลิเมอร์ 20 บาท)

ช่องใสทรงหยดน้ำ มองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน และมีตัวเลข “20” ขนาดเล็กดุนนูน

ช่องใสทรงพุ่มข้าวบิณฑ์และตัวเลขใส “20” ที่อยู่ด้านล่าง มองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน มีการพิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์พิเศษ เมื่อพลิกธนบัตรขึ้นลงจะเห็นเป็นสีเหลือบแดง และมีตัวเลข “20” สีทองอยู่ตรงกลางช่องใสทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ 

ช่องใส (ธนบัตรพอลิเมอร์ 50 บาท)

- ช่องใสรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส (ที่อยู่ด้านบน) บางส่วนมองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน บางส่วนพิมพ์ทับด้วยลายไทยประดิษฐ์ซึ่งพิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์พิเศษสีฟ้า และมีตัวเลข “50” ขนาดเล็กดุนนูนกระจายอยู่ทั่วบริเวณช่องใส

- ช่องใสรูปประจำยาม (ที่อยู่ด้านล่าง) บางส่วนมองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน ตรงกลางช่องใสมีตัวเลข “50” ซึ่งพิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์พิเศษสีฟ้า ถัดไปทางซ้ายมีตัวเลขใส “50” ซึ่งมองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน  

ช่องใส (ธนบัตรพอลิเมอร์ 100 บาท)

- ช่องใสรูปดอกห้ากลีบขนาดเล็ก (ที่อยู่ด้านบน) บางส่วนมองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน ตรงกลางช่องใสมีลายดอกห้ากลีบขนาดเล็กสีส้ม และมีตัวเลข “100” ขนาดเล็กดุนนูนกระจายอยู่ทั่วบริเวณช่องใส

- ช่องใสรูปดอกห้ากลีบขนาดใหญ่ (ที่อยู่ด้านล่าง) บางส่วนมองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน บางส่วนพิมพ์ทับด้วยลายดอกห้ากลีบขนาดใหญ่สีส้ม 

ช่องสีทองใส

ช่องสีทองใสรูปห้าเหลี่ยมที่เบื้องขวาของพระบรมสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มองเห็นทะลุได้ทั้งสองด้าน พิมพ์ทับด้วยหมึกพิมพ์พิเศษสีทอง เป็นลายดอกห้ากลีบ ภายในดุนนูนเป็นตัวเลข “100” และเส้นเฉียง

5. ภาพซ้อนทับ

-ภาพซ้อนทับ

เกิดจากเครื่องพิมพ์ที่สามารถพิมพ์ภาพทั้งสองด้านได้ในเวลาเดียวกัน ทำให้ลวดลายที่ออกแบบไว้ในตำแหน่งตรงกันทั้งด้านหน้าและด้านหลังซ้อนทับกันสนิท หรือประกอบกันขึ้นเป็นลวดลายหรือภาพที่สมบูรณ์ สามารถสังเกตได้ด้วยการยกธนบัตรขึ้นส่องดูกับแสงสว่าง 

6. ตัวเลขแฝง

ตัวเลขแจ้งชนิดราคาซ่อนอยู่ในลายประดิษฐ์ มองเห็นได้เมื่อเอียงธนบัตรเข้าหาแสงสว่าง

7. หมึกพิมพ์

ลายดอกประดิษฐ์ ชนิดราคา 500 บาท และ 1000 บาท พิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์แม่เหล็กสามมิติเปลี่ยนสีได้ ภายในมีตัวเลขแจ้งชนิดราคา เมื่อพลิกธนบัตรขึ้นลงหรือพลิกซ้ายขวา จะเห็นการเคลื่อนไหวและเปลี่ยนสลับสี ส่วนชนิดราคา 100 บาท ลายดอกประดิษฐ์พิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์พิเศษเมื่อพลิกธนบัตรไปมาจะเห็นเป็นประกาย

ธนบัตรพอลิเมอร์ 20 บาท

ช่องใสทรงพุ่มข้าวบิณฑ์และตัวเลขใส “20” ที่อยู่ด้านล่าง พิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์พิเศษ เมื่อพลิกธนบัตรขึ้นลงจะเห็นเป็นสีเหลือบแดงและมีตัวเลข “20” สีทองอยู่ตรงกลางช่องใสทรงพุ่มข้าวบิณฑ์

ธนบัตรพอลิเมอร์ 50 บาท

ช่องใสรูปประจำยาม (ที่อยู่ด้านล่าง) บริเวณช่องใสรูปประจำยามและตัวเลขใส “50” มีการพิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์พิเศษ เมื่อพลิกธนบัตรขึ้นลงจะเห็นเป็นสีเหลือบแดง 

ธนบัตรพอลิเมอร์ 100 บาท

ช่องใสรูปดอกห้ากลีบขนาดเล็ก (ที่อยู่ด้านบน) และ ช่องใสรูปดอกห้ากลีบขนาดใหญ่ (ที่อยู่ด้านล่าง) เมื่อพลิกธนบัตรขึ้นลงจะเปลี่ยนเป็นสีม่วง

8. แถบสี

แถบสี

เกิดขึ้นตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตกระดาษโดยใช้กรรมวิธีพิเศษที่ฝังแถบพลาสติกขนาดเล็กเคลือบด้วยสีโลหะไว้ในเนื้อกระดาษตามแนวตั้ง และมีบางส่วนของแถบปรากฎให้เห็นเป็นระยะ จะเปลี่ยนสีเมื่อเปลี่ยนมุมมอง ภายในแถบมีตัวเลขและตัวอักษรแจ้งชนิดราคาขนาดเล็ก เมื่อยกธนบัตรส่องดูกับแสงสว่างจะมองเห็นอ่านได้ชัดเจน​

แถบสีเทา (ธนบัตรพอลิเมอร์ 20 บาท)

แถบสีเทาตามแนวตั้ง ภายในแถบมีข้อความ “20 บาท 20 BAHT” ขนาดเล็กสามารถอ่านได้ทั้งสองด้าน เมื่อยกธนบัตรส่องกับแสงสว่าง

แถบสีเทา (ธนบัตรพอลิเมอร์ 50 บาท)

แถบสีเทาตามแนวตั้งสลับกับลายประจำยาม ภายในแถบมีข้อความ “50 บาท 50 BAHT” ขนาดเล็ก สามารถอ่านได้ทั้งสองด้านเมื่อยกธนบัตรส่องกับแสงสว่าง

แถบสีเทา (ธนบัตรพอลิเมอร์ 100 บาท)

แถบสีเทาตามแนวตั้งสลับกับลายดอกห้ากลีบ ภายในแถบมีข้อความ “100 บาท 100 BAHT” ขนาดเล็ก สามารถอ่านได้ทั้งสองด้านเมื่อยกธนบัตรส่องกับแสงสว่าง

9. ลักษณะพิเศษภายใต้รังสีเหนือม่วง

ลักษณะพิเศษภายใต้รังสีเหนือม่วง

พิมพ์ด้วยหมึกพิมพ์พิเศษเรืองแสง เป็นหมึกพิมพ์ซึ่งสามารถมองเห็นการเรืองแสงเมื่ออยู่ภายใต้รังสีเหนือม่วง ลายประดิษฐ์บริเวณกลางธนบัตร ตัวเลขแจ้งชนิดราคา หมวดเลขหมายจะเรืองแสง และเส้นใยที่ฝังในเนื้อกระดาษจะเรืองแสงเป็นสีเหลือง แดง และน้ำเงิน

ธนบัตรพอลิเมอร์ชนิดราคา 20 บาท

- ลายประดิษฐ์บริเวณตอนกลางของธนบัตรจะเรืองแสงเป็นสีเขียวอมเหลือง และสีชมพู

- บริเวณเบื้องขวาของพระบรมสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จะปรากฏลายกนกและตัวเลข “20” สีเขียวอมเหลือง

- หมวดอักษรและเลขหมายไทยพิมพ์ตามแนวนอน ส่วนหมวดอักษรโรมันและเลขหมายอารบิกพิมพ์ตามแนวตั้ง ซึ่งหมวดอักษรและเลขหมายทั้งสองนี้จะเปลี่ยนเป็นสีส้ม

 ธนบัตรพอลิเมอร์ชนิดราคา 50 บาท

- ลายประดิษฐ์บริเวณตอนกลางของธนบัตรจะเรืองแสงเป็นสีเขียวและสีส้มภายใต้รังสีเหนือม่วง

- บริเวณเบื้องขวาของพระบรมสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จะปรากฏตัวเลข “๕๐” และ “50” สีเขียวอมเหลืองเรืองแสงภายใต้รังสีเหนือม่วง

- หมวดอักษรและเลขหมายไทยพิมพ์ตามแนวนอน ส่วนหมวดอักษรโรมันและเลขหมายอารบิกพิมพ์ตามแนวตั้ง ซึ่งหมวดอักษรและเลขหมายทั้งสองนี้จะเปลี่ยนเป็นสีส้มเรืองแสงภายใต้รังสีเหนือม่วง

ธนบัตรพอลิเมอร์ชนิดราคา 100 บาท

- ลายประดิษฐ์บริเวณตอนกลางของธนบัตรจะเรืองแสงเป็นสีเขียวอมเหลืองและสีเหลืองภายใต้รังสีเหนือม่วง 

- บริเวณเบื้องขวาและเบื้องซ้ายของพระบรมสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จะปรากฏตัวเลข “๑๐๐” และ “100” สีเขียวอมเหลืองเรืองแสงภายใต้รังสีเหนือม่วง

- หมวดอักษรและเลขหมายไทยพิมพ์ตามแนวนอน ส่วนหมวดอักษรโรมันและเลขหมายอารบิกพิมพ์ตามแนวตั้ง ซึ่งหมวดอักษรและเลขหมายทั้งสองนี้จะเปลี่ยนเป็นสีส้มเรืองแสงภายใต้รังสีเหนือม่วง

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพ : ธนาคารแห่งประเทศไทย