หยุดขอวาร์ป! หยุดทำร้ายซ้ำเหยื่อ Revenge Porn
โพสต์ถามกันให้ควั่กทุกครั้งที่มีข่าวว่ามีวาร์ปไหม? หยุดพฤติกรรมทำร้ายซ้ำเหยื่อจากอาชญากรรมการปล่อยคลิปลับเพื่อแก้แค้น ทำความรู้จัก Revenge Porn ว่าคืออะไร และหากตกเป็นเหยื่อจะสามารถทำอะไรได้บ้าง
เป็นข่าวที่มีให้เห็นกันมานานและบ่อยครั้งจนชาชิน กับข่าวภาพหลุด-คลิปลับ โดยเฉพาะของหญิงสาวที่มีชื่อเสียงในสังคม เป็นดารา นักร้อง หรือเน็ตไอดอล อินฟลูเอนเซอร์
สิ่งที่มักตามมากับข่าวเล่านี้คือการแสดงความคิดเห็นจากชาวเน็ต ในการ “ขอวาร์ป” หรือ “แจกวาร์ป” รวมถึงการโจมตีเหยื่อว่าหากไม่ต้องการให้มีคลิปหรือภาพหลุดออกมาก็ไม่ควรจะถ่ายเก็บไว้แต่แรก ทั้งที่การยินยอมให้ถ่ายภาพหรือคลิปส่วนตัวนั้น เป็นคนละเรื่องกับการยินยอมให้เผยแพร่ภาพดังกล่าวให้บุคคลที่ 3 หรือสาธารณะ
ภาพหลุด-คลิปลับ ที่เผยแพร่ออกมา ก็มักจะเป็นฝีมือของคนใกล้ตัวโดยเฉพาะคนรักเก่า หรือคนที่เกี่ยวข้องกับคนรักเก่า อาชญากรรมในลักษณะนี้มีชื่อเรียกเป็นการเฉพาะว่า Revenge porn(รีเวนจฺ-พอร์น) Revenge แปลว่าการแก้แค้น ส่วน Porn หรือ Pornography แปลว่าสื่อลามก นั่นก็คืออาชญากรรมที่ใช้ภาพหรือคลิปที่แสดงกิจกรรมทางเพศของเหยื่อมาเผยแพร่เพื่อแก้แค้นหรือเพื่อข่มขู่เหยื่อให้ยินยอมในสิ่งที่ผู้กระทำต้องการ
คลิปหรือภาพเหล่านั้นสามารถเป็นได้ทั้งคลิปหรือภาพที่ตัวเหยื่อรับรู้รับทราบว่ามีการถ่ายเก็บเอาไว้ หรือเป็นคลิปที่ถูกบังคับถ่าย ถูกแอบถ่าย หรือถ่ายในขณะที่ตัวเหยื่อไม่มีสติ ถูกมอมยา หรือนอนหลับหมดสติอยู่
ไม่ใช่แค่ผู้หญิงที่จะตกเป็นเหยื่อของอาชญากรรมประเภทนี้ แต่ผู้ชายเองก็สามารถพบเจอกับการข่มขู่หรือทำร้ายเช่นนี้ได้เช่นกัน ในกรณีที่เป็นข่าวดังล่าสุด กรณีของอินฟลูเอนเซอร์หญิงชื่อดัง “พิมพ์ กรกนก” ถูกมือดีปล่อยคลิปลับของเธอกับแฟนเก่า ในตอนแรกทุกสายตาพุ่งเป้าไปที่ “ยิ้ว วาริ” แฟนเก่าของเธอว่าเป็นคนปล่อยคลิปดังกล่าวออกมา
แต่เมื่อมีการสืบสวนลงไป กลับพบว่าผู้กระทำกลับเป็นหญิงสาวที่เป็นแฟนคนปัจจุบันของฝ่ายชาย โดยเธอบอกว่าที่ทำไปเพราะโกรธแฟนหนุ่ม คิดว่าแฟนหนุ่มกำลังนอกใจเธอ เมื่อแอบดูในโทรศัพท์ก็พบคลิปลับของสาวๆ จำนวนมาก ในจำนวนนั้นมีอยู่ 1 คนที่รู้จัก คือ พิมพ์ กรกนก ที่เป็นแฟนเก่าของแฟนเธอ เธอจึงแอบเก็บคลิปนั้นไว้และส่งให้เพื่อน ก่อนที่คลิปจะถูกส่งต่อกระจายออกไปถึงสาธารณะในที่สุด
จะเห็นได้ว่าในกรณีเช่นนี้ผู้ชายก็สามารถตกเป็นเหยื่อได้เหมือนกัน แต่แน่นอนว่าแนวโน้มที่ผู้กระทำจะเป็นผู้ชายนั้นมีมากกว่ามากๆ รวมถึงผู้ชายจะรู้สึกหวาดกลัวน้อยกว่าผู้หญิงมากๆ ซึ่งเป็นปัญหาที่มาจากบรรทัดฐานของสังคมที่มองว่าในกรณีเช่นนี้ผู้หญิงจะเป็นฝ่ายเสียหายและถูกตราหน้ามากกว่า
แม้ว่า Revenge Porn จะถูกนับว่าเป็นอาชญากรรมประเภทหนึ่ง แต่ก็ไม่ใช่ทุกประเทศที่มีการตรากฎหมายขึ้นมาใช้เพื่อจัดการกับความผิดประเภทนี้โดยตรง
งานวิจัยเรื่อง "ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการกำหนดความผิดทางอาญา กรณีนำภาพโป๊ของเหยื่อมาข่มขู่หรือแก้แค้น (Revenge Porn) ของ ผศ.ดร.รัชนี แตงอ่อน และศิริศักดิ์ จึงถาวรรณ อาจารย์สาขาวิชานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา เมื่อปี 2563 ระบุว่ามีอยู่ 3 ประเทศ ที่มีกฎหมายที่เกี่ยวข้องโดยตรง คือ สหรัฐอเมริกา(46 มลรัฐ - นับถึงปี 2563), ออสเตรเลีย, และญี่ปุ่น
ในสหรัฐอเมริกา การกระทำในลักษณะปล่อยภาพและวิดีโออนาจาร โดยปราศจากความยินยอม มีบทบัญญัติความผิดทั้งในคดีอาญาและคดีแพ่ง โดยในคดีอาญาถือเป็นความผิดทางเพศแบบหนึ่ง และยังมีหลักการเยียวยาปกป้องเหยื่อหรือผู้เสียชีวิตด้วย
ในรัฐนิวเซาท์เวลส์ ของออสเตรเลีย บัญญัติกฎหมายสำหรับการกระทำในลักษณะ Revenge Porn ว่าเป็นความผิดทางอาญาที่แยกจากความผิดฐานการเผยแพร่ภาพสื่อลามกอนาจารโดยปราศจากความยินยอม โดย Revenge Porn จะมีโทษจำคุกสูงสุดไม่เกิน 5 ปี แต่หากเหยื่อเป็นเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี โทษจำคุกจะเพิ่มขึ้นเป็นสูงสุดไม่เกิน 7 ปึ
ที่ประเทศญี่ปุ่น มีการผ่านกฎหมายว่าด้วยการป้องกันเหยื่อจากการเผยแพร่ภาพลามกอนาจารส่วนตัวเมื่อปี 2557 ความผิดต่อการส่งภาพทางระบบสื่อสารผ่านไปยังบุคคลทั่วไป โดยไม่เฉพาะเจาะจงตัวผู้รับ และการส่งภาพไปยังบุคคลที่สาม ที่ผู้รับสามารถทราบถึงเหยื่อในรูปภาพโป๊ได้ มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 500,000 เยน (ราว 117,245 บาท) ส่วนการส่งภาพไปยังบุคคลอื่น โดยมีจุดประสงค์เพื่อกระตุ้นการยั่วเย้าทางเพศ มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 เยน (ราว 70,300 บาท)
สำหรับอังกฤษและเวลส์นั้น สำนักข่าว BBC ระบุว่า “เมื่อกลางปี 2566 มีการแก้ไขกฎหมายที่ทำให้ผู้เสียหายสามารถฟ้องร้องดำเนินคดีกับผู้ที่ปล่อยภาพลับส่วนตัวได้ง่ายขึ้น หลังจากกฎหมายดังกล่าวบังคับใช้เป็นครั้งแรกเมื่อปี 2558 โดยให้นิยามความหมายของ Revenge Porn ไว้ว่า เป็นการเผยแพร่รูปภาพที่เป็นส่วนตัวทางเพศโดยปราศจากความยินยอม
สำหรับกฎหมายที่เอาผิดเรื่อง Revenge Porn ของอังกฤษและเวลส์ ได้แก่ กฎหมายความปลอดภัยทางออนไลน์ (Online Safety Bill) ซึ่งการแก้ไขกฎหมายเมื่อปีที่แล้ว ได้ขจัดขั้นตอนที่ผู้เสียหายต้องไปพิสูจน์ว่า ผู้กระทำผิดหรือผู้ที่ปล่อยภาพโป๊ มีความตั้งใจที่จะสร้างความเสียหายต่อจิตใจหรือไม่
การแก้กฎหมายยังรวมถึงการกำหนดให้การเผยแพร่ภาพอนาจารที่ปลอมแปลงขึ้น ถือเป็นความผิดทางอาชญากรรมด้วย โดยความผิดทั้งสองลักษณะนี้ มีโทษจำคุกสูงสุด 6 เดือน และหากพิสูจน์ได้ว่ามีเจตนาก่อความเสียหายแก่จิตใจ ความตื่นกลัวหรือทำให้อับอาย หรือเพื่อความพึงพอใจทางเพศ โทษอาจสูงถึง 2 ปี”
สำหรับในประเทศไทย ไม่มีการตรากฎหมายเป็นการเฉพาะ หากจะเอาผิดผู้กระทำ อาจจะใช้กฎหมายอาญาประกอบกับพระราชบัญญัติการกระทำผิดทางคอมพิวเตอร์มาใช้ในการลงโทษ ตามรายมาตราดังต่อไปนี้
- ประมวลกฎหมายอาญา ม.326: ผู้ใดใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สาม โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นนั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง ผู้นั้นกระทำความผิด ฐานหมิ่นประมาท ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
- ประมวลกฎหมายอาญา ม.338: ผู้ใดข่มขืนใจผู้อื่นให้ยอมให้ หรือยอมจะให้ตนหรือผู้อื่นได้ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน โดยขู่เข็ญว่าจะเปิดเผยความลับ ซึ่งการเปิดเผยนั้นจะทำให้ผู้ถูกขู่เข็ญหรือบุคคลที่สามเสียหาย จนผู้ถูกข่มขืนใจยอมเช่นว่านั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานรีดเอาทรัพย์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 1-10 ปี และปรับ 20,000 – 200,000 บาท
- พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ ม.14(4): ผู้ใดกระทำความผิดโดยนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใดๆ ที่มีลักษณะอันลามกและข้อมูลคอมพิวเตอร์นั้นประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
- พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ ม.14(5): ผู้ใดเผยแพร่หรือส่งต่อซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์โดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นข้อมูลคอมพิวเตอร์ตาม (4) ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
แต่ทั้งนี้การใช้ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาเอาผิดก็ยังคงมีช่องว่างอยู่ จาก ม.14(4) การระบุว่านั้นประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้ ทำให้เกิดปัญหาในการตีความ โดยมีกรณีของคดีความที่เกิดขึ้นจริง ที่ผู้กระทำผิดนำภาพโป๊เปลือยของผู้เสียหาย ให้ลูกสาวของผู้เสียหายดู โดยมีเจตนาให้ผู้เสียหายต้องอับอาย แต่ศาลกลับไม่สามารถพิพากษาลงโทษได้ เพราะผู้กระทำผิดเปิดภาพนั้นให้ลูกสาวของผู้เสียดูคนเดียว ประชาชนทั่วไปเข้าถึงรูปดังกล่าวไม่ได้
หรือในกรณีของ ประมวลกฎหมายอาญา ม.388 เรื่องข่มขู่กรรโชกนั้น หากไม่มีลักษณะของการกรรโชกหรือขู่เข็ญใจผู้เสียหาย จะยังเอาผิดตามาตราดังกล่าวได้หรือไม่
สำหรับผู้ที่ตกเป็นเหยื่อของการปล่อยภาพลับหรือถูกข่มขู่ว่าจะปล่อย กองกำกับการสวัสดิภาพเด็กและสตรี (กก.ดส.)ได้ให้คำแนะนำสำหรับกรณีนี้ไว้ 3 ขั้นตอน คือ
- เก็บหลักฐานที่มีคนโพสหรือแชร์: ให้ผู้เสียหายรวบรวมหลักฐาน ไม่ว่าเผยแพร่ผ่านช่องทางออนไลน์ใดก็ตาม ว่าใครเป็นคนโพสต์เผยแพร่ให้ชัดเจน ส่วนใครที่นำไปแชร์ต่อ ให้เก็บหลักฐานไว้เช่นกัน เนื่องจากมีความผิดทั้งคนโพสต์และคนแชร์
- เก็บหลักฐานการข่มขู่: ในกรณีที่มีการแบล็กเมล์ ข่มขู่ เรียกร้องทรัพย์สินกับผู้เสียหายผ่านทางโทรศัพท์ ให้บันทึกเสียงไว้ตอนพูดข่มขู่ แต่หากพูดกันตัวต่อตัวต้องหาพยาน
- แจ้งความ ณ สถานีตำรวจท้องที่ที่เกิดเหตุ: เมื่อรวบรวมหลักฐานได้แล้วนั้น ทราบเหตุที่ใดสามารถแจ้งความท้องที่ที่เกิดเหตุได้เลย เนื่องจากสถานีตำรวจในท้องที่มีหน้าที่โดยตรงที่จะรับแจ้งความ หรือเดินทางมาร้องทุกข์กล่าวโทษด้วยตนเองที่ บก.ปอท.
ที่มา:
