สมัชชาประชาสังคมเพื่อสันติภาพจัดรำลึก 19 ปี เหตุการณ์ตากใบ

ความเคลื่อนไหวในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ของภาคประชาสังคม เกี่ยวกับเหตุการณ์จลาจลหน้า สภ.ตากใบ จ.นราธิวาส เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2547 ซึ่งปีนี้ครบรอบ 19 ปีของเหตุการณ์ โดยเหตุการณ์ครั้งนั้น จากปฏิบัติการของภาครัฐโดยกองทัพภาคที่ 4 ทำให้มีประชาชนเสียชีวิตถึง 78 คน ผลการชันสูตรสาเหตุการชีวิต มาจากขาดอากาศหายใจ ถูกกดทับที่หน้าอก และไตวายเฉียบพลัน มีชาวบ้านสูญหาย 7 คน และชาวบ้านถูกเจ้าหน้าที่ควบคุมตัวไปสอบสวน 1,370 คน 

หลังจากประชาชนในพื้นที่และใกล้เคียง รวมตัวชุมนุมหน้า สภ.ตากใบ เรียกร้องให้ปล่อยตัว ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) ชาวไทยมลายูมุสลิม 6 คน ที่ถูกตั้งข้อหาและคุมขังระหว่างการสอบสวน นานกว่า 1 สัปดาห์ เหตุสงสัยพัวพันกับอาวุธปืนที่หายไป (จากเหตุชิงปืน ชรบ.ในพื้นที่) แต่ชาวบ้าน มองว่า ชรบ.ที่ถูกควบคุมตัวนั้นไม่มีความผิด ตามที่เจ้าหน้าที่กล่าวอ้าง

ซึ่งทุกปีที่ผ่านมา จะมีการจัดงานรำลึก ที่ศูนย์การศึกษาอิสลาม ประจำมัสยิดตาดีกาอิฮซาน บ้านจาเราะ ม.1 ต.ไพรวัน อ.ตากใบ โดยที่ผ่านมา ผู้จัดงานหลัก คือ นางแยนะ สะแลแม อายุ 64 ปี เครือข่ายผู้หญิงภาคประชาสังคมเพื่อสันติภาพชายแดนภาคใต้ แต่ในปีนี้นางแยนะ ล้มป่วย ต้องนอนรักษาตัวที่บ้านพัก ได้แจ้งว่า การจัดงาน "รำลึก 19 ปี ตากใบ" ปีนี้ ทราบว่า กลุ่มสมัชชาประขาสังคมเพื่อสันติภาพ จัดขึ้นที่ชายหาดปันตัยบลาแว พื้นที่ ม. 7 ต.ศาลาใหม่ อ.ตากใบ 

ผู้สื่อข่าวเดินทางไปที่หาดปันตัยบลาแว พบว่า มีชาวบ้านทั้งชายและหญิง ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ สูญเสียสามี ภรรยาและบุตรหลาน เมื่อ 19 ปีก่อน จำนวนกว่า 200 คน มาจากพื้นที่ทั้ง 13 อำเภอ ของ จ.นราธิวาส ได้เดินทางมาร่วมงาน โดยมีกิจกรรมการจัดนิทรรศการ การวาดภาพเกี่ยวกับการเรียกร้องสันติภาพ การรวมกลุ่มพูดคุยของชาวบ้านที่สูญเสียสมาชิกในครอบครัว เพื่อได้พูดคุยปรับทุกข์ซึ่งกันและกัน 

ผู้ร่วมงานบางส่วนให้ข้อมูลว่า เมื่อทางการได้ชดเชยค่าเสียหายแล้ว ก็เสมือนกับถูกทอดทิ้ง ส่วนกิจกรรมช่วงกลางคืน ก็จะมีการฉายหนังสั้น เกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เพื่อสะท้อนให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นำไปปรับวิธีการทำงาน เพื่อให้ลดการใช้ความรุนแรง

ด้านตัวแทนสตรีรายหนึ่ง ที่สูญเสียพี่ชาย กล่าวด้วยน้ำตาว่า เป็นเวลา 19 ปีที่ผ่านมา ในวันนั้นพี่ชายเสียชีวิตในเหตุการณ์ ทางเจ้าหน้าที่ได้ส่งเข้ารักษาที่โรงพยาบาลนราธิวาส พี่ชายโดนยิงที่ศรีษะเสียชีวิตคาที่เลย รู้สึกเสียใจมากที่ทำแบบนี้ทำกับประชาชนได้ ตนรู้สึกว่ารุนแรงมากเกินไป เสียใจทุกครั้งเมื่อนึกถึงพี่ชาย ในตอนนั้นพี่ชายมีอายุ 27 ปี พี่ชายไม่ได้บอกอะไร ไม่ได้บอกว่าไปไหน แม้เวลาผ่านไป 19 ปีแล้ว แต่ตนไม่เคยลืมเหตุการณ์ในครั้งนั้น ทุกวันนี้ยังนึกถึงพี่ชายตลอดมา

ในส่วนนี้ต้องการให้ภาครัฐ ช่วยดำเนินการเอาคนกระทำผิดมารับผิดชอบ จากผลกระทำที่ทำได้ลงคอกับคนเป็นพันๆคน

ขณะที่ นางแยนะ สะแลแม เครือข่ายผู้หญิง ภาคประชาสังคมเพื่อสันติภาพชายแดนภาคใต้ ได้กล่าวขณะนอนรักษาตัวบนเตียงที่บ้านพักว่า เหตุการณ์จลาจล หน้า สภ.ตากใบ อีก 1 ปี จะหมดอายุความ คนที่นี่อยากเรียกร้องความยุติธรรม อยากให้ช่วยในเรื่องการดูแลครอบครัวผู้ที่สูญเสีย

อยากให้คืนความยุติธรรมให้แก่ประชาชน บางคนพ่อแม่เขาเสียชีวิต อยากให้ดูแลในส่วนตรงนี้ ผู้มีอำนาจที่เกี่ยวข้องหรือภาครัฐพอจะทำได้ไหม

ด้าน พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง รมว.ยุติธรรม ได้บันทึกการให้สัมภาษณ์เรื่อง เหตุการณ์จลาจลหน้า สภ.ตากใบ ว่าเป็นความสูญเสียครั้งสำคัญ แม้จะมีการเยียวยาไปแล้ว อย่างเช่นผู้เสียชีวิตรายละ 7.5 ล้านบาท หรือผู้บาดเจ็บก็มีการจ่ายเยียวยา และมีการเยียวยาทางจิตวิญญาณ เช่น ไปทำฮัจญ์ (นครเมกกะ ประเทศซาอุดิอาระเบีย ) แต่เรื่องคดีมีอายุความ ต้องเรียนว่า เรื่องนี้ไม่ได้เป็นคดีพิเศษ หรืออยู่ในความรับผิดชอบของกระทรวงยุติธรรม แต่อยู่ในความดูแลของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ 

คดีจะขาดอายุความปีหน้า (2567) ประชาชนยังอยากจะรู้ว่าใครกระทำผิด สิ่งนี้เป็นเรื่องที่รัฐบาล จะต้องมาตอบประชาชนให้ได้ว่า การชันสูตรพลิกศพ บอกว่าขาดอากาศหายใจ แล้วเหตุที่ทำให้ขาดอากาศหายใจเป็นอย่างไร ซึ่งคงต้องไปคุยกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่รับผิดชอบเรื่องนี้