คืบหน้า! ลุ้นผลตรวจปลาแม่น้ำโขงมีตุ่มขึ้น

(23เม.ย.69) เวลา 16.00 น. ที่ มหาวิทยาลัยนเรศวร จ.พิษณุโลก ผู้สื่อข่าวรายงานความคืบหน้ากรณีพบปลาในลุ่มแม่น้ำโขงมีลักษณะผิดปกติ โดยนักวิชาการได้ร่วมตรวจสอบตัวอย่างปลาแค้ที่ชาวประมงจาก อ.เชียงคาน จ.เลย นำส่งเพื่อตรวจวิเคราะห์อย่างละเอียด ท่ามกลางความกังวลของชุมชนต่อความเป็นไปได้ของการปนเปื้อนในแหล่งน้ำ

อาจารย์ศรัณย์พร เกิดเกาะ อาจารย์ประจำวิทยาลัยนานาชาติ และหัวหน้าโครงการระบบวิทยาศาสตร์พลเมืองฯ เปิดเผยว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างการตรวจสอบเชิงลึก จำเป็นต้องอาศัยการวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยันสาเหตุ จากกรณีที่เคยพบเมื่อประมาณ 1 ปีก่อน ปลาที่มีลักษณะคล้ายกัน เมื่อผ่าตรวจสอบภายในตุ่มที่ปรากฏบนตัวปลา พบว่ามีทั้งพยาธิและไข่พยาธิอยู่ภายใน ซึ่งสะท้อนว่าปลามีภาวะอ่อนแอ และมีโอกาสติดเชื้อได้ง่าย โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่อาจมีสารโลหะหนักหรือมลพิษสะสม

อาจารย์ศรัณย์พร กล่าวว่า การตรวจต้องพิจารณาทั้งภายนอกและภายใน ทั้งเนื้อปลาและเครื่องใน รวมถึงตรวจหาการปนเปื้อนของโลหะหนัก ซึ่งคาดว่าจะทราบผลภายใน 1 สัปดาห์ ขณะนี้ยังไม่อยากให้ประชาชนตื่นตระหนก เนื่องจากพบปลาลักษณะดังกล่าวเพียงประมาณ 4 ตัวเท่านั้น แต่การเฝ้าระวังถือเป็นสิ่งสำคัญ และควรรอผลตรวจวิเคราะห์อย่างเป็นทางการก่อนขอแนะนำประชาชนหลีกเลี่ยงการบริโภคปลาที่มีลักษณะผิดปกติ โดยเฉพาะเครื่องใน ซึ่งเป็นจุดสะสมสารปนเปื้อน

ขณะที่ ดร.ทนพ.ณัฐวุฒิ เจริญผล อาจารย์ประจำภาควิชากายวิภาคศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ ระบุว่า จากการตรวจเบื้องต้นพบความผิดปกติภายนอกชัดเจน แต่ยังไม่สามารถสรุปสาเหตุได้ สิ่งที่เห็นตอนนี้เป็นเพียงลักษณะภายนอกเท่านั้น การจะระบุสาเหตุที่แท้จริงต้อง ตรวจทางพยาธิวิทยา เช่น ลักษณะของรอยโรค ตรวจว่ามีพยาธิหรือไม่ มีการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไม่ รวมถึงดูสภาพของเนื้อเยื่อ

ดร.ณัฐวุฒิ กล่าวเพิ่มเติมว่า พบก้อนนูนกระจายบริเวณใต้คาง ปาก และครีบ มากกว่า 10 ก้อน ซึ่งอาจบ่งชี้ถึงการติดเชื้อหรือมีสิ่งแปลกปลอมสะสมในร่างกาย แม้ปลาจะตายแล้ว แต่ยังสามารถตรวจหาหลักฐานบางอย่างได้ โดยเฉพาะพาราไซต์ หากอยู่ในก้อนนูน เมื่อตัดชิ้นเนื้อไปตรวจบนสไลด์ อาจพบตัวอ่อนหรือพยาธิได้ ส่วนแบคทีเรียไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า จำเป็นต้องย้อมสีและตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์เพื่อจำแนกชนิด

อย่างไรก็ตามการตรวจมีข้อจำกัดเนื่องจากปลาตายแล้วเกิดกระบวนการย่อยสลายตัวเองของเซลล์ทำให้เนื้อเยื่อเสื่อมสภาพ สิ่งที่เราทำได้ในตอนนี้คือการเก็บข้อมูลให้มากที่สุด ทั้งภาพลักษณะภายนอก และตัวอย่างอวัยวะเพื่อนำไปวิเคราะห์ต่อ สิ่งที่เห็นชัดคือปลาตัวนี้มีความผิดปกติและอยู่ในภาวะป่วยแล้ว ส่วนสาเหตุที่แท้จริงต้องรอผลตรวจในห้องปฏิบัติการยืนยัน และจากการนำชิ้นเนื้อไปส่องในกล้องจุลทรรศน์ พบว่า เป็นของพยาธิใบไม้ที่ตรวจพบบนก้อนเนื้อลักษณะเป็นตุ่มนูนบริเวณผิวของปลา ซึ่งได้จากการผ่าชำแหละตัวอย่างปลา จากนั้นนำตัวอย่างเนื้อเยื่อมาตรวจด้วยเทคนิค wet smear และส่องภายใต้กล้องจุลทรรศน์ ทำให้สามารถสังเกตลักษณะของพยาธิได้โดยตรงในสภาพสด จากลักษณะทางสัณฐานวิทยาที่พบพยาธิมีรูปร่างแบนคล้ายใบไม้ และมีอวัยวะสำหรับยึดเกาะ(haptor) บริเวณปลายลำตัว ซึ่งอาจเห็นเป็นตะขอ (hooks) หรือโครงสร้างคล้ายแผ่นดูด ลักษณะดังกล่าวสอดคล้องกับพยาธิใบไม้ที่เป็นปรสิตภายนอกของปลา

#ข่าวเวิร์คพอยท์23