เปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ข้าวเพื่อผลผลิตที่มีคุณภาพ

เมล็ดพันธุ์ข้าวที่ดีนำมาซึ่งผลผลิตที่มีคุณภาพ กรมการข้าวเร่งเดินหน้าโครงการส่งเสริมการเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ข้าว เน้นการผลิตอย่างพิถีพิถัน กระจายความรู้สู่เกษตรกรทั่วประเทศ มุ่งหวังให้เกษตรกรได้นำเมล็ดพันธุ์ดีไปปลูกเพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ โดยใช้ความพิถีพิถันเพื่อเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้ปลูกในปีต่อ ๆ ไป 

นายณัฏฐกิตติ์ ของทิพย์ อธิบดีกรมการข้าว แนะนำขั้นตอนการดูแลโดยเกษตรกรต้องเริ่มตั้งแต่การเตรียมดิน โดยการเตรียมดินต้องเช็คข้าวพันธุ์ปนหรือข้าวที่หลงเหลือในดิน เมื่อตรวจพบเจอจะต้องกำจัดออกให้หมด หลังจากนั้นจึงจะสามารถเริ่มการเพาะปลูกขั้นตอนต่อไปได้ เมื่อมีการเพาะปลูกข้าวอายุประมาณ 20-30 วัน เกษตรกรจะต้องตรวจดูข้าวพันธุ์ปนในแปลง สังเกตจากสีต้น สีใบ ความสูงของลำต้น และวัชพืชต่าง ๆ และเมื่อตรวจพบเจอเกษตรกรสามารถตัดถอนพันธุ์ปนได้เลย

ในส่วนของการตัดถอนพันธุ์ปนจะมีทั้งหมด 5 ระยะ เกษตรกรควรศึกษาและตรวจเช็ค ปฏิบัติแต่ละขั้นตอนอย่างเคร่งครัดเพื่อเมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพดี

ระยะที่ 1 คือ ระยะกล้า 

ระยะที่ 2 คือ ระยะแตกกอ เกษตรกรสามารถถอนวัชพืช และข้าวพันธุ์ปนออกจากแปลงได้ในระยะนี้ ข้อสำคัญคือต้องใช้วิธีการถอนเท่านั้นและนำไปทิ้งนอกแปลงนา หากใช้วิธีการตัด ข้าวจะงอกขึ้นมาใหม่ 

ระยะที่ 3 คือ ระยะข้าวตั้งท้อง ซึ่งระยะนี้จะเห็นข้าวพันธุ์ปนได้ชัดเจน เนื่องจากข้าวแต่ละสายพันธุ์จะตั้งท้องระยะเวลาที่แตกต่างกัน ในบางกลุ่มพันธุ์อาจจะตั้งท้องพร้อมกัน แต่ลักษณะต้น ลักษณะใบจะแตกต่างกัน ให้เกษตรกรสังเกตให้ดี เช่น ถ้าเราปลูก กข 95 แต่มีข้าวพันธุ์อื่น สีใบเข้มกว่า ต้นสูงกว่า ออกรวงก่อน ออกรวงหลัง เราต้องถอนทิ้ง เพื่อให้ได้เมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพและสมบูรณ์ไว้ใช้ในการปลูกครั้งต่อไป และในช่วงที่ระยะข้าวออกรวงเราสามารถสังเกตข้าวพันธุ์ปนได้จาก   สีดอก สีใบ ลักษณะใบธง การชูของใบธง การเอียงของใบธง ความสูง-ต่ำ ลักษณะเมล็ดจะแตกต่างจากต้นอื่น ซึ่งถ้าเกษตรกรพบเจอจะต้องกำจัดออกจากแปลงให้หมด 

ระยะที่ 4 คือ ระยะก่อนการเก็บเกี่ยวหรือระยะข้าวโน้มรวง เกษตรกรจะต้องดูแลให้ดี อย่าให้มีพันธุ์อื่นปน คอยตรวจเช็คเรื่องโรคและแมลง หากต้นไหนเป็นโรคหรือพบเจอแมลงจะต้องทำลายโดยการตัดทิ้ง ส่วนพันธุ์ปนให้ถอนทิ้งออกไปจากแปลงนา 

ระยะที่ 5 ระยะสุดท้าย คือ การเก็บเกี่ยว ในส่วนที่ขายเมล็ดให้กับโรงสีเกษตรกรสามารถเก็บเกี่ยวโดยรถเกี่ยวได้เลย แต่ถ้าจะเก็บเป็นเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้ในพื้นที่ของตัวเอง ควรจะมีการเก็บเกี่ยวแยก ไม่ว่าจะเกี่ยวโดยรถหรือใช้แรงงานคน เมื่อเก็บเกี่ยวเสร็จจะต้องตากให้แห้งและทำความสะอาด คัดพันธุ์ให้ดี แต่ข้อเสนอแนะคือควรเก็บเกี่ยวด้วยแรงงานคน เพราะช่วงที่เก็บเกี่ยวเกษตรกรสามารถเช็คดูรวง ลักษณะรวงก่อนกะเทาะ ตากให้แห้ง และเก็บรักษาไว้ใช้ในฤดูต่อไปได้อีกครั้ง